Zespół policystycznych jajników – przyczyny, objawy, leczenie

0
513
zespół policystycznych jajników

Coraz więcej kobiet zmaga się z PCOS, czyli z zespołem policystycznych jajników. W większości przypadków jest to wynik zaburzenia endokrynologicznego i dotyka kobiety będące w wieku rozrodczym. Wiele pań nie zdaje sobie nawet sprawy z tego, że ma policystyczne jajniki, żyje w niewiedzy, a brak leczenia pogarsza stan zdrowia, uniemożliwia zajście w upragnioną ciążę. Pojawiają się także zaburzenia cyklu menstruacyjnego i szereg nieprzyjemnych objawów. Ogromny wpływ na PCOS ma prowadzony tryb życia, dlatego kluczowe jest znalezienie pierwotnej przyczyny zaistniałego problemu, wyeliminowanie go i wdrożenie skutecznego leczenia.

Czym objawiają się policystyczne jajniki?

PCOS to zaburzenie hormonalne (zespół policystycznych jajników), z którym boryka się coraz więcej młodych kobiet. Zgodnie ze statystykami cierpi na nie już kilkanaście procent damskiej części społeczeństwa, a medycyna konwencjonalna uznaje PCOS za chorobę przewlekłą i nieuleczalną. Leczenie polega wobec tego głównie na łagodzeniu skutków zespołu policystycznych jajników. Warto od razu zaznaczyć, że symptomy mogą być mocno zróżnicowane, dlatego łatwo je pomylić z objawami innych schorzeń. PCOS dotyka głównie kobiety młode, które znajdują się w wieku rozrodczym. Z policystycznymi jajnikami zmagają się panie zarówno bezdzietne, jak i po wielu przebytych porodach. Mogłoby się wydawać, że zespół policystycznych jajników jako zaburzenie hormonalne będzie dotyczyć wyłącznie kwestii związanych z reprodukcją, ale wpływa w ogromnym stopniu także na metabolizm i sferę psychiczną. Można śmiało powiedzieć, że na PCOS składa się szereg objawów dotyczących sfery psychofizycznej. Schorzenie dotyka zarówno ciała, jak i umysłu, przez co obniża jakość życia pacjentki.

PCOS a ciąża

Wiele kobiet boryka się z różnymi problemami ze strony układu hormonalnego, ale nie zdaje sobie nawet sprawy z tego, że odpowiada za to zespół policystycznych jajników. W większości przypadków schorzenie to jest diagnozowane dopiero w przypadku wielokrotnych prób zajścia w ciążę, które kończą się niepowodzeniem. Zgodnie ze statystykami aż 70% problemów z poczęciem dziecka jest wynikiem policystycznych jajników, które powodują brak owulacji i wywołują wczesne poronienia. Pojawia się wobec tego pytanie, jak rozpoznawać PCOS, czyli czym się objawia to schorzenie. Obecnie zespół policystycznych jajników stwierdza się nawet u dziewczynek, na co mogą wskazywać przedwczesne dojrzewanie i zaburzenia miesiączkowania. W większości kobiet z PCOS dochodzi do rozregulowania cyklu menstruacyjnego lub całkowitego braku miesiączki. Do objawów policystycznych jajników zalicza się także niepłodność, hiperandrogenizm, wielotorbielowatość, nadmierne tycie bez powodu (wzrost tkanki tłuszczowej głównie w okolicach talii).

Symptomy PCOS

PCOS można poznać także po poronieniach, insulinooporności, problemach z cerą, łysieniu androgenowym, bezdechu sennym. Kobiety cierpiące na zespół policystycznych jajników bardzo często mają zaburzenia lękowo-depresyjne, podwyższony poziom cukru we krwi. Wydłuża się również trwanie zespołu napięcia przedmiesiączkowego, co wiąże się z występowaniem szeregu nieprzyjemnych dolegliwości. Warto od razu zaznaczyć, że organizm każdego człowieka reaguje inaczej na zaburzenia hormonalne, dlatego mogą wystąpić rozmaite objawy, o różnym stopniu nasilenia. Niektóre kobiety zgłaszają większość wyżej wymienionych objawów, u innych pojawiają się tylko niektóre. Symptomy mogą występować jednocześnie lub w odstępach czasu, w zależności od stopnia zaburzeń hormonalnych. Za najbardziej typowe objawy PCOS, które powinny skłonić do wizyty u lekarza, są problemy z płodnością, nieregularne miesiączki i nadmierne owłosienie.

Co przyczynia się do rozwoju PCOS?

Przyczyn PCOS może być wiele, dlatego kluczowe jest znalezienie źródła problemu, aby móc postawić prawidłową diagnozę i wdrożyć skuteczną metodę leczenia. Na chwilę obecną nie ustalono jeszcze, co dokładnie odpowiada za rozwój zespołu policystycznych jajników. Wielu naukowców twierdzi, że mają na to wpływ uwarunkowania genetyczne, ale nie zostało to jednoznacznie potwierdzone. Przyczyną PCOS mogą być zarówno uwarunkowania hormonalne, jak i środowiskowe. U kobiet z policystycznymi jajanikami dochodzi do nadmiernej produkcji androgenów, czyli hormonów męskich. To z kolei ma destruktywny wpływ na kobiecą gospodarkę hormonalną, prowadzi do zaburzenia owulacji. Kolejnym problemem jest wzrost stężenia hormonu luteinizującego i obniżenie poziomu hormonu folikulotropowego. Dla kobiety, która stara się zajść w ciążę, jest to bardzo niekorzystne zjawisko. Szanse na poczęcie dziecka w przypadku takiego stężenia poszczególnych hormonów jest mocno utrudnione lub wręcz niemożliwe. Nawet jeśli dojdzie do zapłodnienia, to zwykle następuje wczesne poronienie.

Zespół policystycznych jajników sprawia, że zostaje zaburzony cykl dojrzewania pęcherzyków jajnikowych. Pomimo tego, że komórka jajowa dojrzewa w pęcherzyku Graffa, to niestety nie dochodzi do owulacji. Zaczynają one obumierać, zamieniać w torbiele, a uwięziona w nich komórka jajowa nie ma już możliwości przedostania się do jajowodu i połączenia z plemnikiem. Kolejnym problemem jest ich torbielowatość. Pęcherzyki jajowe zmieniają formę w torbiele i cysty, co niestety ma szereg negatywnych konsekwencji dla kobiety. Przyczyną zespołu policystycznych jajników może być również insulinooporność i hiperinsulinemia, czyli w skrócie problemy z poziomem glukozy we krwi. Zmniejsza się drastycznie stężenie insuliny w krwiobiegu, a to z kolei wywołuje wzrost poziomu cukru we krwi. Jeśli stan ten utrzymuje się przez dłuższy czas, to jest to prosta droga do rozwoju cukrzycy typu II. Kobiety mające policystyczne jajniki i insulinooporność są narażone na występowanie szeregu powikłań typu miażdżyca lub choroba wieńcowa.

W jaki sposób diagnozuje się zespół policystycznych jajników?

Zespół policystycznych jajników rozpoznaje się, gdy u kobiety występują następujące objawy: dysfunkcja jajników i hiperandrogenizm. Konieczne jest także wykluczenie innych chorób endokrynnych, które powodują podobne symptomy. Diagnoza może zostać postawiona w przypadku wykrycia obecności policystycznych jajników podczas wykonywania badania USG, całkowitego braku owulacji lub oligoowulacji. U nastolatek o PCOS można mówić już po stwierdzeniu u nich zaburzeń menstruacyjnych i hiperandrogenizmu. Przy podejrzeniu zespołu policystycznych jajników wykonuje się różne badania, w zależności od zgłaszanych przez pacjentkę objawów. Wielu specjalistów skupia się przede wszystkim na wywiadzie lekarskim z pacjentką i badaniu fizycznym. Zwykle wystarczy to do postawienia diagnozy, ale objawy nie zawsze są swoiste. Należy zaznaczyć, że policystyczne jajniki to schorzenie o złożonym profilu, dlatego powinno się zasięgnąć opinii specjalistów w postaci ginekologa i endokrynologa. Jeśli lekarz nie ma pewności, czy symptomy są wynikiem PCOS, to może zlecić wykonanie dodatkowych badań krwi typu:

  • TSH,
  • poziom testosteronu,
  • stężenie prolaktyny,
  • DHEAS,
  • SHBG,
  • LH i FSH.
tarczyca
tarczyca

Na czym polega leczenie PCOS?

Leczenie zespołu policystycznych jajników nie jest łatwe, polega głównie na łagodzeniu skutków choroby. Dawniej praktykowano usunięcie jajnika w całości lub tylko jego części, co miało zmniejszyć nadprodukcję hormonów męskich i przywrócić owulację. Obecnie pacjentki z PCOS są pod opieką wielu specjalistów, ponieważ potrzebują kompleksowej pomocy medycznej. Wskazane są wizyty u internisty, ginekologa, endokrynologa, psychologa. Najważniejsza jest prawidłowa diagnostyka, czyli znalezienie pierwotnej przyczyny schorzenia. Wyklucza się inne schorzenia, które mogą powodować podobne objawy do policystycznych jajników. Przeprowadza się badania hormonalne i przezpochwowe badanie USG. Leczenia polega głównie na łagodzeniu nieprzyjemnych dolegliwości wynikających z zaburzeń metabolicznych i hormonalnych. Dąży się do uregulowania cyklu menstruacyjnego i umożliwienia zajścia w ciążę. Jeśli u pacjentki wystąpi rozregulowanie cyklu i hiperandrogenizm, to najczęściej wdraża się antykoncepcję hormonalną dwuskładnikową, popularne są także tabletki, które mają działanie antyandrogenne.

Jeśli u kobiety z PCOS stwierdza się brak owulacji, to leczenie polega najczęściej na podawaniu środków indukujących owulację. Doustna antykoncepcja estrogenowo-gestagenowa jest przepisywana paniom, które nie planują poczęcia dziecka i zależy im na unormowaniu cyklu menstruacyjnego. Przy zaburzeniach metabolicznych, w tym insulinooporności, istotne jest podawanie leków obniżających poziom cukru we krwi. Można to uzyskać dzięki kuracji metforminą. Pacjentki z zespołem policystycznych jajników poddaje się terapii metodą laparoskopową. Polega to na usunięciu torbieli, ale trzeba być świadomym tego, że kauteryzacja jajników może mieć negatywny wpływ na płodność. Bardzo ważną kwestią w przypadku PCOS jest również zmiana prowadzonego trybu życia. Dotyczy to wprowadzenia dobrze zbilansowanej diety i regularnej aktywności fizycznej.

Dieta a zespół policystycznych jajników

Dieta ma ogromny wpływ na stan zdrowia i jeśli zostanie odpowiednio dobrana, to można złagodzić objawy zespołu policystycznych jajników. Bardzo ważne jest to, aby spożywać węglowodany o niskim indeksie glikemicznym. Należy wyeliminować produkty zawierające cukry proste, zastępując je węglowodanami złożonymi. Zaleca się także dodać do każdego posiłku białko w postaci chudego mięsa, ryb, nasion roślin strączkowych, nabiału, jaj, orzechów lub nasion. Uważać należy na rafinowane tłuszcze, nasycone kwasy tłuszczowe. W jadłospisie powinny znaleźć się zimnotłoczone oleje roślinne, produkty mające sporo jednonienasyconych i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (orzechy, migdały, siemię lniane, pestki słonecznika i dyni, sezam).

Bardzo ważne są także kwasy tłuszczowe z grupy omega-3. Kolejną kwestią jest ograniczenie soli w diecie i alkoholu. Należy zwiększyć udział błonnika pokarmowego w codziennym menu. Obfitują w niego warzywa, rośliny strączkowe, pełnoziarniste produkty zbożowe, owoce. Unikać trzeba produktów wysokoprzetworzonych. Znaczenie ma także regularne spożywanie posiłków, małych porcji składających się z żywności bogatej w składniki odżywcze. Należy dążyć do przeciwdziałania niedoborom żywieniowym. Kobietom z PCOS zaleca się suplementację witaminową, szczególnie istotna jest witamina D.

Komentarze